วันพฤหัสบดีที่ 5 พฤศจิกายน 2569 มหาวิทยาลัยพะเยา โดยกองบริหารงานวิจัย ศาสตราจารย์ ดร.เสมอ ถาน้อย รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม ในฐานะประธานคณะกรรมการฯ พร้อมด้วยคุณเบญจมาศ ตีระมาศวนิช ผู้ทรงคุณวุฒิจากหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) ผู้ช่วยศาสตราจารย์จริยา สุขจันทรา จากมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา ผู้ช่วยศาสตราจารย์ชนิดา ป้อมเสน จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธัชชา สามพิมพ์ จากมหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช รองศาสตราจารย์ ดร.ผณินทรา ธีรานนท์ ผู้ช่วยอธิการบดีมหาวิทยาลัยพะเยา ดร.วารัชต์ มัธยมบุรุษ รองผู้อำนวยการสถาบันนวัตกรรมและถ่ายทอดเทคโนโลยี และนางสาวอัญชลี เทียมคีรี ผู้อำนวยการกองบริหารงานวิจัย จัดขึ้น ณ ตำบลแม่ยางฮ่อ อำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ เพื่อติดตามความก้าวหน้าโครงการวิจัยเชิงพื้นที่

ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์แพร่ นางสาวศุภลักษณ์ ศรีจันดี พร้อมคณะเจ้าหน้าที่ศูนย์ ให้การต้อนรับอย่างอบอุ่นร่วมกับภาคีเครือข่าย ได้แก่ นายสุริยะ ทองสา ประธานสหกรณ์โคขุนดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา นายธวัชชัย แสนหลวง แกนนำเกษตรกรผู้เลี้ยงผึ้งพันธุ์จังหวัดแพร่ ผู้แทนผู้บังคับการเรือนจำจังหวัดแพร่ ซึ่งร่วมส่งเสริมทักษะอาชีพแก่ผู้ต้องขัง และนางพรรณทิพย์ สมมิตร นักวิชาการอาวุโสจากสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ผู้สนับสนุนการขยายผลเทคโนโลยีสู่พื้นที่อื่น โดยร่วมแลกเปลี่ยนแนวทางเชื่อมโยงงานวิจัยกับความต้องการจริงของเกษตรกรในภูมิภาค

โครงการ “ศูนย์นวัตกรรมอาหารสัตว์เพื่อการเรียนรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยี ภาคเหนือตอนล่าง 2 (พะเยา-แพร่)” เป็นส่วนหนึ่งของโครงการพัฒนา Learning Space สู่การเป็น Research and Learning Hub ประจำปีงบประมาณ 2569 มี ดร.ขรรค์ชัย ดั้นเมฆ จากคณะเกษตรศาสตร์และทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยพะเยา เป็นหัวหน้าโครงการ พร้อมรองศาสตราจารย์ ดร.โชค โสรัจกุล และทีมนักวิจัยร่วมดำเนินงาน โดยพัฒนาศูนย์วิจัยฯ ให้เป็นพื้นที่เรียนรู้และเครือข่ายถ่ายทอดความรู้ด้านปศุสัตว์และแมลงเศรษฐกิจในจังหวัดพะเยาและแพร่

ผลการดำเนินงานมุ่งถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่เกษตรกร 2 ด้าน ได้แก่ การใช้หัวเชื้อจุลินทรีย์ประสิทธิภาพสูงหมักวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร เช่น ฟางข้าวและเศษเหลือจากข้าวโพด เพื่อเพิ่มคุณค่าทางอาหารสัตว์ ใช้ทดแทนอาหารเม็ดสำเร็จรูป และลดต้นทุนอาหารโคขุนได้มากกว่าร้อยละ 30 โดยมีเครือข่ายสหกรณ์โคขุนดอกคำใต้และสุนิสาฟาร์ม จังหวัดพะเยา เป็นแหล่งเรียนรู้ต้นแบบ

อีกด้านหนึ่ง คือการพัฒนาเกสรเทียมจากโปรตีนทางเลือกในรูปแบบก้อนพร้อมใช้ เพื่อเสริมอาหารให้ผึ้งพันธุ์ในช่วงขาดแคลนเกสรธรรมชาติตามฤดูกาล ช่วยลดค่าอาหารผึ้งเมื่อเทียบกับผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ และมีศักยภาพช่วยลดการเคลื่อนย้ายรังผึ้งลง 6–8 เดือนต่อปี ซึ่งช่วยลดต้นทุนพลังงานและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยมีเวียงกานฟาร์มผึ้งและกลุ่มแปลงใหญ่ผึ้งพันธุ์จังหวัดแพร่เป็นฐานการเรียนรู้

โครงการยังต่อยอดการฝึกทักษะเลี้ยงผึ้งพันธุ์ให้ผู้ต้องขังในเรือนจำชั่วคราวห้วยม้า จังหวัดแพร่ เพื่อเตรียมความพร้อมประกอบอาชีพสุจริตหลังพ้นโทษ การถ่ายทอดนวัตกรรมช่วยให้เกษตรกรมีแนวทางลดต้นทุนและเพิ่มผลิตภาพ พร้อมเปิดโอกาสสร้างอาชีพแก่กลุ่มเปราะบาง มหาวิทยาลัยพะเยาจึงร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ ธ.ก.ส. และเครือข่ายเกษตรกร ขับเคลื่อนการผลิตที่ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อเสริมความมั่นคงทางอาชีพและคุณภาพชีวิตของชุมชนอย่างยั่งยืน