มหาวิทยาลัยพะเยา ปฏิวัติการรับมือวิกฤตฝุ่น PM 2.5 ชูนวัตกรรมสรีรวิทยาเชิงรุก สร้าง “โปรแกรมฝึกสมรรถภาพปอด” เสริมเกราะป้องกันภายในให้ผู้สูงวัยภูกามยาว
วันพุธที่ 11 พฤศจิกายน 2569 เวลา 09.
30–10.30 น. กองบริหารงานวิจัย มหาวิทยาลัยพะเยา นำโดย ศาสตราจารย์ ดร.เสมอ ถาน้อย รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม พร้อมคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ลงพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดงเจน (รพ.สต.ดงเจน) อำเภอภูกามยาว จังหวัดพะเยา เพื่อตรวจเยี่ยมและติดตามความก้าวหน้าโครงการวิจัย “การพัฒนารูปแบบการฝึกสมรรถภาพปอดเพื่อสร้างเกราะป้องกันเชิงรุกต่อผลกระทบทางระบบหายใจจากมลพิษฝุ่น PM 2.5” ของคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ ซึ่งมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธิชานนท์ พรหมศรีสุข เป็นหัวหน้าโครงการ ร่วมกับผู้บริหารและทีมนักวิจัยคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ ตลอดจนภาคีเครือข่ายสาธารณสุขในพื้นที่ นำโดย นางนิสาคร วรรณสมพร พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ และเครือข่าย อสม. มุ่งยกระดับระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ สร้างเสริมสุขภาวะที่ดี และเพิ่มขีดความสามารถในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศในพื้นที่แอ่งกระทะของอำเภอภูกามยาว ซึ่งเผชิญปรากฏการณ์อุณหภูมิผกผัน (Temperature Inversion) กดทับฝุ่นควันจนส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินหายใจของกลุ่มผู้สูงอายุอย่างรุนแรง
จุดเปลี่ยนสำคัญของการขับเคลื่อนนวัตกรรม คือการบูรณาการองค์ความรู้ทางสรีรวิทยาและเทคโนโลยีที่เหมาะสม (Appropriate Technology) เพื่อปรับกระบวนทัศน์จากการป้องกันเชิงตั้งรับอย่างการสวมหน้ากาก N95 ที่เป็นอุปสรรคต่อวิถีเกษตรกรรมกลางแจ้ง สู่การ “สร้างเกราะป้องกันเชิงรุกจากภายใน” ด้วยการจัดโปรแกรมฝึกสมรรถภาพปอดล่วงหน้าก่อนเข้าสู่ฤดูฝุ่นควัน ผ่านรูปแบบการออกกำลังกายที่มีหลักฐานเชิงประจักษ์และปฏิบัติได้ง่าย อาทิ การเดินเร็ว การบริหารร่างกายด้วยท่ายกแขนสูง และการฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหายใจ ควบคู่กับการถ่ายทอดคู่มือโปรแกรมสู่ผู้นำสุขภาพและเครือข่าย อสม. นวัตกรรมดังกล่าวช่วย ลดอัตราการเจ็บป่วยเฉียบพลันและภาระค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุขของชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม พร้อมผลักดันตำบลดงเจนสู่การเป็น “โมเดลชุมชนจัดการตนเอง” (Community-based Model) ที่สามารถพึ่งพาตนเองและรับมือกับวิกฤตมลพิษทางอากาศได้อย่างยั่งยืน