ม.พะเยา ร่วมเวทีอธิการบดีเอเชียตะวันออกและแปซิฟิก ขับเคลื่อนอุดมศึกษาเพื่อความยั่งยืน
วันที่ 14 ตุลาคม 2569 รองศาสตราจารย์ ดร.สุภกร พงศบางโพธิ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยพะเยา พร้อมด้วย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สุวิทย์ ปัญญาวงศ์ รองอธิการบดีฝ่ายสิ่งแวดล้อมและภูมิทัศน์ รองศาสตราจารย์ ดร.ผณินทรา ธีรานนท์ ผู้ช่วยอธิการบดี และนายประกิจพันธ์ พัฒนหิรัญธำรง หัวหน้างานวิเทศสัมพันธ์ เข้าร่วมการประชุมอธิการบดีมหาวิทยาลัย ประจำปี 2569 กลุ่มภูมิภาคเอเชียตะวันออกและแปซิฟิก 2026 University Presidents Meeting (UPM): East Asia & the Pacific ผ่านระบบออนไลน์ Zoom จัดโดย UN Sustainable Development Solutions Network (SDSN) เพื่อแลกเปลี่ยนมุมมองและแนวปฏิบัติในการขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืนผ่านบทบาทของสถาบันอุดมศึกษาและความร่วมมือระดับภูมิภาค
การประชุมมุ่งหารือบทบาทของมหาวิทยาลัยในการสนับสนุน เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) และความตกลงปารีสด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ผ่านการศึกษา การวิจัย นวัตกรรม และการพัฒนาผู้นำรุ่นใหม่ ควบคู่กับการเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย องค์การสหประชาชาติ และภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อเชื่อมองค์ความรู้สู่การแก้ไขปัญหาสังคมอย่างเป็นรูปธรรม
สาระสำคัญของการหารือ ศาสตราจารย์ Jeffrey Sachs เน้นย้ำถึงศักยภาพของมหาวิทยาลัยในการเชื่อมโยงองค์ความรู้ข้ามศาสตร์ เพื่อรับมือกับปัญหาที่ซับซ้อนและสัมพันธ์กัน ทั้งการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พลังงาน การใช้ประโยชน์ที่ดิน เกษตรกรรม ความเหลื่อมล้ำ และสุขภาวะ โดยมหาวิทยาลัยสามารถสนับสนุนภาครัฐผ่านการวิเคราะห์ การวิจัย และการออกแบบยุทธศาสตร์ที่มีหลักฐานรองรับ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการกำหนดนโยบายและการพัฒนาที่ยั่งยืนในระยะยาว
ผู้เข้าร่วมประชุมยังได้แลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติจากมหาวิทยาลัยในภูมิภาค อาทิ Sunway University ประเทศมาเลเซีย ที่ให้ความสำคัญกับผลกระทบเชิงบวกต่อสังคม โดยใช้การศึกษา การวิจัย และการทำงานร่วมกับชุมชนเป็นกลไกขับเคลื่อน และ University of Tasmania ประเทศออสเตรเลีย ที่บูรณาการความยั่งยืนเข้าสู่การเรียนการสอน การวิจัย และการบริหารมหาวิทยาลัยทั้งองค์กร ขณะที่ Singapore Management University ประเทศสิงคโปร์ มุ่งพัฒนาทักษะด้านความยั่งยืนสำหรับผู้เรียนทุกช่วงวัย ควบคู่กับการเรียนรู้ผ่านโครงการจริงและการสนับสนุนนวัตกรรมของผู้ประกอบการ
อีกประเด็นสำคัญคือการใช้ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) อย่างรับผิดชอบและคำนึงถึงความเสมอภาค โดยผู้แทน UN Women เสนอให้มหาวิทยาลัยมีบทบาทในการตรวจสอบอคติของระบบ AI พัฒนาข้อมูลและหลักฐานที่คำนึงถึงมิติทางเพศ และสนับสนุนการกำกับดูแลเทคโนโลยีบนพื้นฐานของความปลอดภัย ศักดิ์ศรี และความเท่าเทียม ส่วนผู้แทนองค์การรัฐมนตรีศึกษาแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAMEO) ให้ความสำคัญกับการพัฒนาศักยภาพมนุษย์ ภาวะผู้นำเชิงจริยธรรม และทักษะสำหรับอนาคต พร้อมส่งเสริมความร่วมมือระดับภูมิภาค เพื่อไม่ให้การเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยีขยายความเหลื่อมล้ำระหว่างสถาบันและประเทศ
สำหรับประสบการณ์จากประเทศไทย มีการแลกเปลี่ยนบทบาทของเครือข่ายมหาวิทยาลัย การใช้วัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นในการขับเคลื่อนความยั่งยืน ตลอดจนการพัฒนาข้อมูล SDGs ระดับจังหวัดเพื่อสนับสนุนนโยบายสาธารณะ สะท้อนให้เห็นว่าการเชื่อมโยงความรู้ทางวิชาการกับบริบทของพื้นที่สามารถสร้างประโยชน์ต่อชุมชนและเสริมการดำเนินงานด้านความยั่งยืนในระดับประเทศได้
ระหว่างการประชุม ยังมีการแบ่งปันเว็บไซต์ด้านความยั่งยืนของมหาวิทยาลัยพะเยาผ่านช่องสนทนาออนไลน์ เพื่อแนะนำการดำเนินงานและเป็นช่องทางให้ผู้เข้าร่วมประชุมเข้าถึงข้อมูลด้านความยั่งยืนของมหาวิทยาลัย
ข้อสรุปสำคัญจากการหารือคือ มหาวิทยาลัยควรบูรณาการ SDGs เข้ากับวิสัยทัศน์ หลักสูตร การวิจัย การบริหารจัดการ และความร่วมมือกับชุมชน ภาคธุรกิจ และหน่วยงานรัฐ โดยมุ่งยกระดับจากการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้สู่ การลงมือปฏิบัติร่วมกันที่สร้างผลลัพธ์และวัดผลได้ เครือข่าย SDSN ยังระบุแนวทางรวบรวมโครงการ เครื่องมือ หลักสูตร และประสบการณ์ที่ได้รับการแลกเปลี่ยน เพื่อต่อยอดความร่วมมือและสนับสนุนการหารือเกี่ยวกับวาระการพัฒนาระดับโลกหลังปี 2030 โดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง