สป.อว. จับมือ ม.พะเยา และ มรธ. ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมโครงการ AEM ณ คลองด่าน สมุทรปราการชูนวัตกรรมแปรรูป ‘เปลือกหอยแมลงภู่’ สู่ผลิตภัณฑ์ BCG ต่อยอดเศรษฐกิจชุมชนยั่งยืน
วันพฤหัสบดีที่ 27 สิงหาคม 2569 สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) ร่วมกับศูนย์ประสานบริหารโครงการส่งเสริมการเคลื่อนกำลังคนคุณภาพด้านอุดมศึกษาแก้ปัญหาและพัฒนาเชิงพื้นที่ (Areas Engagement Mobility: AEM) มหาวิทยาลัยพะเยา ได้ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมและติดตามความก้าวหน้า “โครงการการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากเปลือกหอยแมลงภู่เพื่อยกระดับการจัดการของเสียและเศรษฐกิจฐานชีวภาพ” ณ เทศบาลตำบลคลองด่าน อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ ซึ่งดำเนินงานโดยมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี โดยได้รับเกียรติจากคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิจาก สป.อว. นำโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุพจน์ ทรายแก้ว, ดร.ธนิน กรอธิพงศ์, นายสุทน เฉื่อยพุก และ ดร.ชาญวิทย์ ตรีเดช ร่วมลงพื้นที่เพื่อประเมินผลสัมฤทธิ์และขับเคลื่อนเป้าหมายการยกระดับเศรษฐกิจฐานรากผ่านกลไกอุดมศึกษา
การลงพื้นที่ในครั้งนี้ได้รับความร่วมมืออย่างดียิ่งจากภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน โดยมี นายสนั่น สุขแสง นายกเทศมนตรีตำบลคลองด่าน พร้อมด้วย นายอนันต์ พิมพ์ศรี ปลัดเทศบาลตำบลคลองด่าน ร่วมให้การต้อนรับและนำเสนอแนวคิดงานวิจัยเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ขณะที่ฝ่ายบริหารมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี นำโดย ดร.พรศิริ กองนวล และ ดร.วสุธิกา นักเกษม รองอธิการบดี ได้ร่วมถอดบทเรียนภาพรวมการดำเนินงานเชิงพื้นที่และทุนทางสังคมในท้องถิ่น นอกจากนี้ คณะทำงานศูนย์ประสานบริหารโครงการ AEM มหาวิทยาลัยพะเยา นำโดย ศาสตราจารย์ ดร.เสมอ ถาน้อย รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม และ นางสาวอัญชลี เทียมคีรี ผู้อำนวยการกองบริหารงานวิจัย ได้ร่วมชี้แจงกรอบการดำเนินงาน ร่วมกับหน่วยงานภาคี อาทิ สถานีพัฒนาที่ดินสมุทรปราการ สำนักงานเกษตรอำเภอบางบ่อ สำนักงานเกษตรจังหวัดสมุทรปราการ กรมส่งเสริมการเรียนรู้อำเภอบางบ่อ และภาคเอกชนในพื้นที่
สำหรับไฮไลท์สำคัญของการลงพื้นที่ คณะกรรมการฯ ได้เข้าเยี่ยมชมศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงสมุนไพรใกล้บ้าน ตำบลคลองด่าน ซึ่ง ดร.วิชชุดา ประสาทแก้ว หัวหน้าโครงการ ได้นำเสนอผลงานสำเร็จอันเป็นรูปธรรมในการถ่ายทอดเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อเปลี่ยน "ขยะเปลือกหอยแมลงภู่เหลือทิ้ง" ให้กลายเป็นวัตถุดิบทรงคุณค่า โดยการนำมาทดแทนปูนมอร์ตาร์และปูนซีเมนต์สำหรับผลิตคอนกรีตชนิดไม่รองรับน้ำหนัก ต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์ต้นแบบหลากหลายรูปแบบ อาทิ เปลือกหอยบดปรับปรุงดิน, ดินผสมพร้อมปลูก, กระถางต้นไม้ตกแต่ง, แผ่นปูทางเดิน ตลอดจนชุดโต๊ะ-เก้าอี้สนามดีไซน์ทันสมัย ซึ่งถือเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับขยะชีวภาพ และตอบโจทย์การพัฒนาตามแนวคิดเศรษฐกิจ BCG (Bio-Circular-Green Economy) อย่างแท้จริง
การดำเนินโครงการดังกล่าวนับเป็นแบบอย่างของการบูรณาการองค์ความรู้ข้ามศาสตร์และข้ามหน่วยงาน โดยการเชื่อมโยงความต้องการของชุมชนเข้ากับศักยภาพทางวิชาการของมหาวิทยาลัย ผ่านการสนับสนุนวัตถุดิบและทรัพยากรจากภาคเอกชนและกลุ่มเกษตรกรในพื้นที่ กระบวนการนี้นอกจากจะช่วยลดปริมาณขยะและแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมจากการสะสมของเปลือกหอยแมลงภู่ในชุมชนชายฝั่งแล้ว ยังเป็นการเปิดโอกาสให้เกิดการสร้างอาชีพใหม่ เพิ่มรายได้แก่ประชาชน และสร้างรูปแบบธุรกิจชุมชน (Community Business Model) ที่มีความเป็นไปได้ในเชิงพาณิชย์และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
ในช่วงท้ายของการตรวจเยี่ยม ศาสตราจารย์ ดร.เสมอ ถาน้อย หัวหน้าศูนย์ประสานบริหารโครงการ AEM ได้กล่าวสรุปผลการประเมิน พร้อมแลกเปลี่ยนข้อเสนอแนะเชิงนโยบายร่วมกับผู้ทรงคุณวุฒิ คณะนักวิจัย และผู้นำชุมชน โดยเน้นย้ำว่าโครงการ AEM คือกลไกสำคัญในการเคลื่อนย้ายบุคลากรคุณภาพจากสถาบันอุดมศึกษาลงสู่การปฏิบัติจริงในพื้นที่ (Academic to Area) ผลลัพธ์ที่ได้รับไม่เพียงแต่สร้างนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ที่ใช้งานได้จริงเท่านั้น แต่ยังช่วยสถาปนาเครือข่ายความร่วมมือเชิงพื้นที่ที่เข้มแข็ง ซึ่งจะเป็นรากฐานสำคัญในการขยายผลรูปแบบความสำเร็จนี้ไปสู่พื้นที่อื่น ๆ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนและขับเคลื่อนการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืนในระยะยาวต่อไป